Taittirīyopaniṣat 02.27 and 28
स यश्चायं पुरुषे। यश्चासावादित्ये। स एकः। स य एवंवित्। अस्माल्लोकात् प्रेत्य। एतमन्नमयमात्मानमुप सङ्क्रामति। एतं प्राणमयमात्मानमुप सङ्क्रामति। एतं मनोमयमात्मानमुप सङ्क्रामति। एतं विज्ञानमयमात्मानमुप सङ्क्रामति। एतमानन्दमयमात्मानमुप सङ्क्रामति ॥२७॥
तदप्येष श्लोको भवति। यतो वाचो निवर्तन्ते। अप्राप्य मनसा सह। आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान्। न बिभेति कुतश्चनेति। एतगं ह वाव न तपति। किमहगं साधु नाकरवम्। किमहं पापमकरवमिति। स य एवं विद्वानेते आत्मानग् स्पृणुते। उभे ह्येवैष एते आत्मानग्ग् स्पृणुते । य एवं वेद। इत्युपनिषत् ॥२८॥
ॐ सह नाववतु। सह नौ भुनक्तु। सह वीर्यं करवावहै। तेजस्वि नावधीतमस्तु मा विद्विषावहै॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥
॥ इति ब्रह्मवल्ली ॥२॥
Taittirīya Bhāshya 02.27 and 28
"यत्प्रसादात् स्वरूपाप्तिः ब्रह्मादीनां समन्ततः। स विष्णुः सर्वजीवेषु नृषु देवेषु च स्थितः॥
एक एव महायोगी निर्विशेषोऽखिलैर्गुणैः। सर्वोत्तमः स पूर्णश्च तमेवं वेद यः पुमान्॥
जीवांश्च तारतम्यस्थान् स गच्छेत् पञ्चरूपिणम्। विष्णुं न पुण्यपापे च तस्यानिष्टे कदाचन। प्रियाप्रियेषु तज्ज्ञानी ह्यास्तृणोति यतो नृषु॥
अगोचरं वाङ्मनसोरानन्त्यात् पुरुषोत्तमम्। ज्ञात्वा मुक्तस्य भीर्नैव कुतश्चन भविष्यति॥"
इत्यादि यजुःसंहितायाम्।
न च "सह ब्रह्मणा" इत्यादेरन्योऽर्थः कल्पनीयः। अप्रामाणिकत्वादनाश्वासाच्च।
न च "औषधीभ्योऽन्नम्", "अन्नरसमयः" - इत्यत्रोभयार्थत्वेन विरोधः। "अन्नस्यान्नम्", "मध्यमः प्राणः", "प्राणः स्थूणा" - इत्यादिवद् विशेषितत्वादुपपत्तेः।
न चान्नमयदीनामब्रह्मत्वे किङचिन्मानम्।
"येऽन्नं ब्रह्मोपासते", "ये प्राणं ब्रह्मोपासते", "आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान्", "विज्ञानं ब्रह्म चेद् वेद", "अस्ति ब्रह्मेति चेद्वेद", "अधीहि भगवो ब्रह्मेति", "तस्मा एतत् प्रोवाच । अन्नं प्राणं चक्षुः श्रोत्रं मनो वाचम्" - इत्यादिना ब्रह्मशब्देनोक्तत्वाच्च।
न च लौकिकान्नस्य अत्तृत्वमस्ति।
"येऽन्यथा विद्युस्तेऽन्य राजानः ते क्षय्यलोका भवन्ति" - इति श्रुतेरविद्यमानोपासनाद् दोषावगतेश्च।
"न च रमन्त्यहो असदुपासनयाऽऽत्महनः"
इति च भागवते।
"नाविद्यमानं ब्रुवते वेदा ध्यातुं न वैदिकाः। अविद्यमानं ध्यायन्तो यान्ति सर्वेऽधरं तमः॥ तस्मात् सत्यार्थतां ब्रूयात् वेदानामपि सर्वशः। य एवं वेद स ज्ञानी ज्ञानवान् नान्यथा भवेत्॥"
इति वेदार्थविवेके।
