Taittirīyopaniṣat 02.27 and 28
स यश्चायं पुरुषे। यश्चासावादित्ये। स एकः। स य एवंवित्। अस्माल्लोकात् प्रेत्य। एतमन्नमयमात्मानमुप सङ्क्रामति। एतं प्राणमयमात्मानमुप सङ्क्रामति। एतं मनोमयमात्मानमुप सङ्क्रामति। एतं विज्ञानमयमात्मानमुप सङ्क्रामति। एतमानन्दमयमात्मानमुप सङ्क्रामति ॥२७॥
sa yaścāyaṃ puruṣe। yaścāsāvāditye। sa ekaḥ। sa ya evaṃvit। asmāllokāt pretya। etam annamayam ātmānam upa saṅkrāmati। etaṃ prāṇamayam ātmānam upa saṅkrāmati। etaṃ manomayam ātmānam upa saṅkrāmati। etaṃ vijñānamayam ātmānam upa saṅkrāmati। etaṃ ānandamayam ātmānam upa saṅkrāmati ॥27॥
[स (sa) - he; यः (yaḥ) - who; च (ca) - and; अयम् (ayam) - this; पुरुषे (puruṣe) - in the person; यः (yaḥ) - who; च (ca) - and; असौ (asau) - that; आदित्ये (āditye) - in the sun; सः (saḥ) - he; एकः (ekaḥ) - one; सः (saḥ) - he; यः (yaḥ) - who; एवंवित् (evaṃvit) - knower thus; अस्मात् (asmāt) - from this; लोकात् (lokāt) - world; प्रेत्य (pretya) - having departed; एतम् (etam) - this; अन्नमयम् (annamayam) - consisting of food; आत्मानम् (ātmānam) - self; उप (upa) - to; सङ्क्रामति (saṅkrāmati) - passes; एतम् (etam) - this; प्राणमयम् (prāṇamayam) - consisting of vital breath; आत्मानम् (ātmānam) - self; उप (upa) - to; सङ्क्रामति (saṅkrāmati) - passes; एतम् (etam) - this; मनोमयम् (manomayam) - consisting of mind; आत्मानम् (ātmānam) - self; उप (upa) - to; सङ्क्रामति (saṅkrāmati) - passes; एतम् (etam) - this; विज्ञानमयम् (vijñānamayam) - consisting of knowledge; आत्मानम् (ātmānam) - self; उप (upa) - to; सङ्क्रामति (saṅkrāmati) - passes; एतम् (etam) - this; आनन्दमयम् (ānandamayam) - consisting of bliss; आत्मानम् (ātmānam) - self; उप (upa) - to; सङ्क्रामति (saṅkrāmati) - passes;]
He who is in the person here and he who is in the sun there are one and the same. He who knows this, after departing from this world, attains the self made of food, then the self made of vital breath, then the self made of mind, then the self made of knowledge, and finally the self made of bliss.
तदप्येष श्लोको भवति। यतो वाचो निवर्तन्ते। अप्राप्य मनसा सह। आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान्। न बिभेति कुतश्चनेति। एतगं ह वाव न तपति। किमहगं साधु नाकरवम्। किमहं पापमकरवमिति। स य एवं विद्वानेते आत्मानग् स्पृणुते। उभे ह्येवैष एते आत्मानग्ग् स्पृणुते । य एवं वेद। इत्युपनिषत् ॥२८॥
tad apyeṣa śloko bhavati। yato vāco nivartante। aprāpya manasā saha। ānandaṃ brahmaṇo vidvān। na bibheti kutaścaneti। etagaṃ ha vāva na tapati। kimahaṃ sādhu nākaravam। kimahaṃ pāpam akaravam iti। sa ya evaṃ vidvān ete ātmānaṅ spṛṇute। ubhe hy evaiṣa ete ātmānaṅ spṛṇute। ya evaṃ veda। ity upaniṣat॥28॥
[तत् (tat) - that; अपि (api) - also; एषः (eṣaḥ) - this; श्लोकः (ślokaḥ) - verse; भवति (bhavati) - becomes; यतः (yataḥ) - from where; वाचः (vācaḥ) - words; निवर्तन्ते (nivartante) - turn back; अप्राप्य (aprāpya) - not attaining; मनसा (manasā) - by mind; सह (saha) - together; आनन्दम् (ānandam) - bliss; ब्रह्मणः (brahmaṇaḥ) - of Brahman; विद्वान् (vidvān) - knower; न (na) - not; बिभेति (bibheti) - fears; कुतश्चन (kutaścana) - from anything; इति (iti) - thus; एतगम् (etagam) - this; ह (ha) - indeed; वाव (vāva) - truly; न (na) - not; तपति (tapati) - afflicts; किम् (kim) - what; अहम् (aham) - I; साधु (sādhu) - good; न (na) - not; अकरवम् (akaravam) - did; किम् (kim) - what; अहम् (aham) - I; पापम् (pāpam) - evil; अकरवम् (akaravam) - did; इति (iti) - thus; सः (saḥ) - he; यः (yaḥ) - who; एवम् (evam) - thus; विद्वान् (vidvān) - knower; एते (ete) - these; आत्मानन् (ātmānan) - selves; स्पृणुते (spṛṇute) - touches; उभे (ubhe) - both; हि (hi) - indeed; एव (eva) - only; एषः (eṣaḥ) - this; एते (ete) - these; आत्मानन् (ātmānan) - selves; स्पृणुते (spṛṇute) - touches; यः (yaḥ) - who; एवम् (evam) - thus; वेद (veda) - knows; इति (iti) - thus; उपनिषत् (upaniṣat) - Upaniṣad; ॥२८॥ (॥28॥) - ॥28॥;]
This verse declares: Where words, together with the mind, turn back without reaching, the knower of the bliss of Brahman does not fear anything. Truly, such a one is not afflicted by thoughts like, 'Why did I not do good? Why did I do evil?' He who knows thus touches both (good and evil) selves; indeed, he alone touches both who knows thus. Thus ends the Upanishad.
ॐ सह नाववतु। सह नौ भुनक्तु। सह वीर्यं करवावहै। तेजस्वि नावधीतमस्तु मा विद्विषावहै॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥
oṃ saha nāvavatu। saha nau bhunaktu। saha vīryaṃ karavāvahai। tejasvi nāvadhītam astu mā vidviṣāvahai॥ oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ॥
[ॐ (oṃ) - sacred syllable; सह (saha) - together; नः (naḥ) - us; अवतु (avatu) - may protect; सह (saha) - together; नः (naḥ) - us; भुनक्तु (bhunaktu) - may nourish; सह (saha) - together; वीर्यम् (vīryam) - strength; करवावहै (karavāvahai) - may we perform; तेजस्वि (tejasvi) - brilliant; नः (naḥ) - our; अधीतम् (adhītam) - studied; अस्तु (astu) - let it be; मा (mā) - not; विद्विषावहै (vidviṣāvahai) - may we hate; ॐ (oṃ) - sacred syllable; शान्तिः (śāntiḥ) - peace; शान्तिः (śāntiḥ) - peace; शान्तिः (śāntiḥ) - peace;]
(oṃ together may us protect। together us may nourish। together strength may we perform। brilliant our studied let it be not may we hate॥ oṃ peace peace peace॥)
Om, may we be protected together. May we be nourished together. May we work together with great energy. May our study be brilliant and fruitful. May we not hate each other. Om, peace, peace, peace.
॥ इति ब्रह्मवल्ली ॥२॥
॥ iti brahmavallī ॥2॥
[इति (iti) - thus; ब्रह्मवल्ली (brahmavallī) - Brahma-valli;]
(Thus; Brahma-valli.)
Thus ends the Brahma-valli.
Taittirīya Bhāshya 02.27 and 28
"यत्प्रसादात् स्वरूपाप्तिः ब्रह्मादीनां समन्ततः। स विष्णुः सर्वजीवेषु नृषु देवेषु च स्थितः॥
"yatprasādāt svarūpāptiḥ brahmādīnāṃ samantataḥ। sa viṣṇuḥ sarvajīveṣu nṛṣu deveṣu ca sthitaḥ॥
[यत् (yat) - by whose; प्रसादात् (prasādāt) - by grace; स्वरूप (svarūpa) - own nature; आप्तिः (āptiḥ) - attainment; ब्रह्मादीनां (brahmādīnāṃ) - of Brahmā and others; समन्ततः (samantataḥ) - on all sides; सः (saḥ) - he; विष्णुः (viṣṇuḥ) - Viṣṇu; सर्व (sarva) - all; जीवेषु (jīveṣu) - in beings; नृषु (nṛṣu) - in men; देवेषु (deveṣu) - in gods; च (ca) - and; स्थितः (sthitaḥ) - abiding;]
"It is by Lord Viṣṇu's grace that Brahmā and others everywhere attain their true nature; that same Lord Viṣṇu dwells in all beings, among men and gods alike.
एक एव महायोगी निर्विशेषोऽखिलैर्गुणैः। सर्वोत्तमः स पूर्णश्च तमेवं वेद यः पुमान्॥
eka eva mahāyogī nirviśeṣo'khilairguṇaiḥ। sarvottamaḥ sa pūrṇaśca tamevaṃ veda yaḥ pumān॥
[एक (eka) - one; एव (eva) - indeed; महायोगी (mahāyogī) - great yogi; निर्विशेषः (nirviśeṣaḥ) - without distinction; अखिलैः (akhilaiḥ) - by all; गुणैः (guṇaiḥ) - qualities; सर्वोत्तमः (sarvottamaḥ) - the highest; सः (saḥ) - he; पूर्णः (pūrṇaḥ) - complete; च (ca) - and; तम् (tam) - him; एवम् (evam) - thus; वेद (veda) - knows; यः (yaḥ) - who; पुमान् (pumān) - human;]
He who knows thus that, the one great yogi, who is without distinction and endowed with all qualities, is the highest and complete, is the supreme human.
जीवांश्च तारतम्यस्थान् स गच्छेत् पञ्चरूपिणम्। विष्णुं न पुण्यपापे च तस्यानिष्टे कदाचन। प्रियाप्रियेषु तज्ज्ञानी ह्यास्तृणोति यतो नृषु॥
jīvāṁś ca tāratamyasthān sa gacchet pañcarūpiṇam। viṣṇuṁ na puṇyapāpe ca tasyāniṣṭe kadācana। priyāpriyeṣu tajjñānī hy āstṛṇoti yato nṛṣu॥
[जीवांश् (jīvāṁś) - individual beings; च (ca) - and; तारतम्यस्थान् (tāratamyasthān) - hierarchical positions; सः (saḥ) - he; गच्छेत् (gacchet) - should go; पञ्चरूपिणम् (pañcarūpiṇam) - five-formed (Viṣṇu); विष्णुम् (viṣṇum) - Viṣṇu; न (na) - not; पुण्यपापे (puṇyapāpe) - in merit and demerit; च (ca) - and; तस्य (tasya) - his; अनिष्टे (aniṣṭe) - in misfortune; कदाचन (kadācana) - at any time; प्रियाप्रियेषु (priyāpriyeṣu) - in pleasant and unpleasant (things/persons); तज्ज्ञानी (tajjñānī) - that wise one; हि (hi) - indeed; आस्तृणोति (āstṛṇoti) - spreads (his mind); यतः (yataḥ) - because; नृषु (nṛṣu) - among men;]
He who knows thus, among men, should direct individual beings to their hierarchical positions and to the five-formed Lord Viṣṇu (pañcarūpiṇam viṣṇum). He does not associate Lord Viṣṇu with merit or demerit, nor with his misfortune at any time. The wise person remains even-minded in pleasant and unpleasant situations.
अगोचरं वाङ्मनसोरानन्त्यात् पुरुषोत्तमम्। ज्ञात्वा मुक्तस्य भीर्नैव कुतश्चन भविष्यति॥"
agocharaṃ vāṅmanasorānantyāt puruṣottamam। jñātvā muktasya bhīrnaiva kutaścana bhaviṣyati॥"
[अगोचरम् (agocharam) - not-perceptible; (a-: not, gochara: perceptible;) वाङ् (vāṅ) - speech; (vāṅ: speech;) मनसोः (manasoḥ) - of the mind; (manas: mind, -oḥ: dual genitive;) अनन्त्यात् (anantyāt) - due to infinitude; (anantya: infinitude, -āt: from, due to;) पुरुषोत्तमम् (puruṣottamam) - the Supreme Person; (puruṣa: person, uttama: highest;) ज्ञात्वा (jñātvā) - having known; (jñā: to know, -tvā: having;) मुक्तस्य (muktasya) - of the liberated one; (mukta: liberated, -sya: of;) भीः (bhīḥ) - fear; (bhī: fear;) नैव (naiva) - not indeed; (na: not, eva: indeed;) कुतश्चन (kutaścana) - from anywhere; (kutas: from where, -cana: at all;) भविष्यति (bhaviṣyati) - will be; (bhū: to be, future tense;]
Having realized the Supreme Person, who is beyond the reach of speech and mind due to his infinitude, the liberated one will never have fear from any source."
इत्यादि यजुःसंहितायाम्।
ityādi yajuḥsaṃhitāyām।
[इति (iti) - thus; आदि (ādi) - and so on; यजुःसंहितायाम् (yajuḥsaṃhitāyām) - in the Yajur Saṃhitā;]
- stated thus, and so on, in the Yajur Saṃhitā.
न च "सह ब्रह्मणा" इत्यादेरन्योऽर्थः कल्पनीयः। अप्रामाणिकत्वादनाश्वासाच्च।
na ca "saha brahmaṇā" ityāder anyo'rthaḥ kalpanīyaḥ। aprāmāṇikatvād anāśvāsāc ca।
[न (na) - not; च (ca) - and; "सह ("saha) - "together; ब्रह्मणा" (brahmaṇā") - with Brahman"; इत्यादेः (ityādeḥ) - of such statements; अन्यः (anyaḥ) - other; अर्थः (arthaḥ) - meaning; कल्पनीयः (kalpanīyaḥ) - to be imagined; अप्रामाणिकत्वात् (aprāmāṇikatvāt) - due to lack of authority; अनाश्वासात् (anāśvāsāt) - due to uncertainty; च (ca) - and;]
For the phrase "together with Brahman" (saha brahmaṇā) and similar expressions - No other meaning should be imagined, because they lack scriptural authority and are hypotetical.
न च "औषधीभ्योऽन्नम्", "अन्नरसमयः" - इत्यत्रोभयार्थत्वेन विरोधः। "अन्नस्यान्नम्", "मध्यमः प्राणः", "प्राणः स्थूणा" - इत्यादिवद् विशेषितत्वादुपपत्तेः।
na ca "auṣadhībhyo'nnam", "annarasamayaḥ" - ityatrobhayārthatvena virodhaḥ। "annasyānnam", "madhyamaḥ prāṇaḥ", "prāṇaḥ sthūṇā" - ityādivad viśeṣitatvād upapatteḥ।
[न (na) - not; च (ca) - and; "औषधीभ्यः ("auṣadhībhyaḥ) - from plants;" अन्नम्" (annam") - food;" "अन्नरसमयः" ("annarasamayaḥ") - "consisting of the essence of food;" इत्यत्र (ityatra) - thus here; उभयार्थत्वेन (ubhayārthatvena) - by having both meanings; विरोधः (virodhaḥ) - contradiction; "अन्नस्य ("annasya) - of food;" अन्नम्" (annam") - food;" "मध्यमः ("madhyamaḥ) - "middle; प्राणः" (prāṇaḥ") - breath;" "प्राणः ("prāṇaḥ) - "breath; स्थूणा" (sthūṇā") - pillar;" इत्यादिवत् (ityādivat) - like etc.; विशेषितत्वात् (viśeṣitatvāt) - due to being specified; उपपत्तेः (upapatteḥ) - of justification;]
There is no contradiction in taking different meanings to the word 'anna' is the phrases 'auṣadhībhyo'nnam' (2.3) i.e. "food from plats", and 'annarasamayaḥ' (2.4) i.e. "is the essence of food" because, in example phrases such as 'annasyānnam', 'madhyamaḥ prāṇaḥ', 'prāṇaḥ sthūṇā', etc. based on the adjectives and the context, word take different meanings.
[The word 'anna' in 2.3 refers to ordinary food, while in 2.4 the word in conjunction with 'rasa', i.e. essence, transforms it and makes it an attribute to the Lord.]
न चान्नमयदीनामब्रह्मत्वे किङचिन्मानम्।
na cānnamayadīnām abrahmatve kiñcin mānam ।
[न (na) - not; च (ca) - and; अन्नमयदीनाम् (annamayadīnām) - of those beginning with annamaya; अब्रह्मत्वे (abrahmatve) - in the state of not being Brahman; किञ्चित् (kiñcit) - anything; मानम् (mānam) - evidence;]
And for those beginning with annamaya, there is no evidence whatsoever for their non-Brahman nature.
"येऽन्नं ब्रह्मोपासते", "ये प्राणं ब्रह्मोपासते", "आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान्", "विज्ञानं ब्रह्म चेद् वेद", "अस्ति ब्रह्मेति चेद्वेद", "अधीहि भगवो ब्रह्मेति", "तस्मा एतत् प्रोवाच । अन्नं प्राणं चक्षुः श्रोत्रं मनो वाचम्" - इत्यादिना ब्रह्मशब्देनोक्तत्वाच्च।
"ye'nnaṃ brahmopāsate", "ye prāṇaṃ brahmopāsate", "ānandaṃ brahmaṇo vidvān", "vijñānaṃ brahma ced veda", "asti brahmeti ced veda", "adhīhi bhagavo brahmeti", "tasmā etat provāca । annaṃ prāṇaṃ cakṣuḥ śrotraṃ mano vācam" - ityādinā brahmaśabdenoktattvāc ca।
[ये (ye) - who; अन्नं (annaṃ) - food; ब्रह्म (brahma) - Brahman; उपासते (upāsate) - worship; ये (ye) - who; प्राणं (prāṇaṃ) - life-breath; ब्रह्म (brahma) - Brahman; उपासते (upāsate) - worship; आनन्दं (ānandaṃ) - bliss; ब्रह्मणः (brahmaṇaḥ) - of Brahman; विद्वान् (vidvān) - knower; विज्ञानं (vijñānaṃ) - knowledge; ब्रह्म (brahma) - Brahman; चेत् (cet) - if; वेद (veda) - knows; अस्ति (asti) - is; ब्रह्म (brahma) - Brahman; इति (iti) - thus; चेत् (cet) - if; वेद (veda) - knows; अधीहि (adhīhi) - instruct; भगवः (bhagavaḥ) - O venerable; ब्रह्म (brahma) - Brahman; इति (iti) - thus; तस्मा (tasmā) - therefore; एतत् (etat) - this; प्रोवाच (provāca) - said; अन्नं (annaṃ) - food; प्राणं (prāṇaṃ) - life-breath; चक्षुः (cakṣuḥ) - eye; श्रोत्रं (śrotraṃ) - ear; मनः (manaḥ) - mind; वाचम् (vācam) - speech; इत्यादिना (ityādinā) - by such as; ब्रह्मशब्देन (brahmaśabdena) - by the word Brahman; उक्तत्वात् (uktattvāt) - because of being stated; च (ca) - and;]
"Those who worship food as Brahman", "those who worship life-breath as Brahman", "the one who knows the bliss of Brahman", "if one knows knowledge as Brahman", "if one knows that Brahman exists", "O venerable one, instruct me about Brahman", therefore he said this: food, life-breath, eye, ear, mind, and speech" - thus, because these are stated by the word Brahman.
न च लौकिकान्नस्य अत्तृत्वमस्ति।
na ca laukikānnasya attṛtvam asti।
[न (na) - not; च (ca) - and; लौकिकान्नस्य (laukikānnasya) - of worldly food; अत्तृत्वम् (attṛtvam) - the state of being an eater; अस्ति (asti) - is;]
And there is no state of being an eater of worldly food.
"येऽन्यथा विद्युस्तेऽन्य राजानः ते क्षय्यलोका भवन्ति" - इति श्रुतेरविद्यमानोपासनाद् दोषावगतेश्च।
"ye'nyathā vidyus te'nya rājānaḥ te kṣayyalokā bhavanti" - iti śruter avidyamānopāsanād doṣāvagateś ca.
[ये (ye) - who; (those) who; अन्यथा (anyathā) - otherwise; in another way; विद्युः (vidyuḥ) - know; (they) know; ते (te) - they; those; अन्य (anya) - other; different; राजानः (rājānaḥ) - kings; rulers; ते (te) - they; those; क्षय्यलोका (kṣayyalokā) - mortal worlds; perishable worlds; भवन्ति (bhavanti) - become; are; इति (iti) - thus; so; श्रुतेः (śruteḥ) - of the śruti; of the scripture; अविद्यमानोपासनात् (avidyamānopāsanāt) - from non-existent worship; due to non-existent meditation; दोषावगतेः (doṣāvagateḥ) - from the ascertainment of fault; due to realization of defect; च (ca) - and;]
"Those who know otherwise, those other kings, they attain perishable worlds" — so says the scripture, due to non-existent worship and from the ascertainment of fault.
"न च रमन्त्यहो असदुपासनयाऽऽत्महनः"
"na ca ramantyaho asadupāsanayā''ātmahanaḥ"
[न (na) - not; च (ca) - and; रमन्ति (ramanti) - they delight; अहो (aho) - alas; असदुपासनया (asad-upāsanayā) - by the worship of the unreal; आत्महनः (ātma-hanaḥ) - self-destroyers;]
"Alas, the self-destroyers do not find joy through the worship of the unreal."
इति च भागवते।
iti ca bhāgavate।
[इति (iti) - thus; in this way; च (ca) - and; भागवते (bhāgavate) - in the Bhāgavata (Purāṇa);]
- it is stated thus, as well, in the Bhāgavata Purāṇa.
"नाविद्यमानं ब्रुवते वेदा ध्यातुं न वैदिकाः। अविद्यमानं ध्यायन्तो यान्ति सर्वेऽधरं तमः॥ तस्मात् सत्यार्थतां ब्रूयात् वेदानामपि सर्वशः। य एवं वेद स ज्ञानी ज्ञानवान् नान्यथा भवेत्॥"
"nāvidyamānaṃ bruvate vedā dhyātuṃ na vaidikāḥ। avidyamānaṃ dhyāyanto yānti sarve'dharaṃ tamaḥ॥ tasmāt satyārthatāṃ brūyāt vedānām api sarvaśaḥ। ya evaṃ veda sa jñānī jñānavān nānyathā bhavet॥"
[न (na) - not; अविद्यमानं (avidyamānaṃ) - non-existent; ब्रुवते (bruvate) - speak; वेदाः (vedāḥ) - the Vedas; ध्येयम् (dhyeyam) - to be meditated upon; न (na) - not; वैदिकाः (vaidikāḥ) - followers of the Vedas; अविद्यमानं (avidyamānaṃ) - non-existent; ध्यायन्तः (dhyāyantaḥ) - meditating; यान्ति (yānti) - go; सर्वे (sarve) - all; अधरं (adharaṃ) - to the lower; तमः (tamaḥ) - darkness; तस्मात् (tasmāt) - therefore; सत्यार्थताम् (satyārthatām) - truthfulness; ब्रूयात् (brūyāt) - should speak; वेदानाम् (vedānām) - of the Vedas; अपि (api) - even; सर्वशः (sarvaśaḥ) - in every way; यः (yaḥ) - who; एवम् (evam) - thus; वेद (veda) - knows; सः (saḥ) - he; ज्ञानी (jñānī) - wise; ज्ञानवान् (jñānavān) - possessed of knowledge; न (na) - not; अन्यथा (anyathā) - otherwise; भवेत् (bhavet) - becomes;]
"The Vedas do not teach about what is unreal, nor do true followers meditate on the unreal. All who contemplate the unreal fall into deep darkness. Therefore, always speak the true meaning of the Vedas. Whoever knows this is truly wise and knowledgeable; none else is so."
इति वेदार्थविवेके।
iti vedārthaviveke।
[इति (iti) - thus; वेदार्थ (vedārtha) - meaning of the Veda; विवेके (viveke) - in the determination;]
(Thus, in the discrimination of the meaning of the Veda.)
- stated thus in Vedārthaviveke, the discussion on the determination of the meaning of the Veda.
