The Smṛti on Right Conduct (सदाचारस्मृतिः)
यस्मिन् सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा। निराशीर्निर्ममो याति परं जयति सोऽच्युतः ॥१॥
~~~
स्मृत्वा विष्णुं समुत्थाय कृतशौचो यथाविधि। धौतदन्तः समाचम्य स्नानं कुर्याद् विधानतः ॥२॥
~~~
उद्धृतेति मृदाऽऽलिप्य द्विषडष्टषडक्षरैः। त्रिर्निमज्याप्यसूक्तेन प्रोक्षयित्वा पुनस्ततः। मृदाऽऽलिप्य निमज्य त्रिस्त्रिर्जपेदघमर्षणम् ॥३॥
~~~
स्रष्टारं सर्वलोकानां स्मृत्वा नारायणं परम्। यतश्वासो निमज्याप्सु प्रणवेनोत्थितस्ततः। सिञ्चन् पुरुषसूक्तेन स्वदेहस्थं हरिं स्मरन् ॥४॥
~~~
वसित्वा वास आचभ्य प्रोक्ष्याचम्य च मन्त्रतः। गायत्र्या चाञ्जलिं दत्वा ध्यात्वा सूर्यगतं हरिम् ॥५॥
~~~
मन्त्रतः परिवृत्याथ समाचम्य सुरादिकान्। तर्पयित्वा निपीड्याथ वासो विस्तृत्य चाञ्जसा ॥६॥
~~~
अर्कमण्डलगं विष्णुं ध्यात्वैव त्रिपदीं जपेत्। सहस्रपरमां देवीं शतमध्यां दशावराम् ॥७॥
~~~
आसूर्यदर्शनात्तिष्ठेत् ततस्तूपविशेत वा। पूर्वां सन्ध्यां सनक्षत्राम् उत्तरां सदिवाकराम्। उत्तरामुपविश्यैव वाग्यतः सर्वदा जपेत् ॥८॥
~~~
ध्येयः सदा सवितृमण्डलमध्यवर्ती नारायणः सरसिजासनसन्निविष्टः। केयूरवान् मकरकुण्डलवान् किरीटी हारी हिरण्मयवपुर्धृतशङ्खचक्रः ॥९॥
~~~
गायत्र्यास्त्रिगुणं विष्णुं ध्यायन्नष्टाक्षरं जपेत्। प्रणम्य देवान् विप्रांश्च गुरूंश्च हरिपार्षदान्। एवं सर्वोत्तमं विष्णुं ध्यायन्नेवार्चयेद्धरिम् ॥१०॥
~~~
ध्यानप्रवचनाभ्यां च यथायोग्यमुपासनम्। धर्मेणेज्यासाधनानि साधयित्वा विधानतः। स्नात्वा सम्पूजयेद्विष्णुं वेदतन्त्रोक्तमार्गतः ॥११॥
~~~
वैश्वदेवं बलिं चैव कुर्यान्नित्यं तदर्पणम्। इष्टं दत्तं हुतं जप्तं पूर्तं यच्चात्मनः प्रियम्। दारान् सुतान् प्रियान् प्राणान् परस्मै सन्निवेदयेन् ॥१२॥
~~~
भुक्तशेषं भगवतो भृत्यातिथिपुरस्सरः। भुञ्जीत हृद्गतं विष्णुं स्मरंस्तद्गतमानसः। आचम्य मूलमन्त्रेण कोष्ठं स्वमभिमन्त्रयेत् ॥१३॥
~~~
वेदशास्त्रविनोदेन प्रीणयन् पुरुषोत्तमम्। अहःशेषं नयेत्सन्ध्याम् उपासीताथ पूर्ववत् ॥१४॥
~~~
यामात्परत एवाथ स्वपेद्ध्यायन् जनार्दनम्। अन्तराले ततो बुद्ध्वा स्मरेत बहुशो हरिम् ॥१५॥
~~~
कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा बुद्ध्यात्मना वानुसृतस्स्वभावम्। करोति यद्यत्सकलं परस्मै नारायणायेति समर्पयेत्तत् ॥१६॥
~~~
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च। क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥१७॥
~~~
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः। यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥१८॥
~~~
यस्मात्क्षरमतीतोहमक्षरादपि चोत्तमः। अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥१९॥
~~~
यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम्। स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत ॥२०॥
~~~
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयानघ। एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत ॥२१॥
~~~
रुद्रं समाश्रिता देवा रुद्रो ब्रह्माणमाश्रितः। ब्रह्मा मामाश्रितो नित्यं नाहं कञ्चिदुपाश्रितः ॥२२॥
~~~
ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः। श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः ॥२३॥
~~~
ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम्। सर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतसः ॥२४॥
~~~
द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन्दैव आसुर एव च। विष्णुभक्तिपरो दैवो विपरीतस्तथासुरः ॥२५॥
~~~
स्मर्तव्यः सततं विष्णुर्विस्मर्तव्यो न जातुचित्। सर्वे विधिनिषेधाः स्युरेतयोरेव किङ्कराः ॥२६॥
~~~
धर्मो भवत्यधर्मोऽपि कृतो भक्तैस्तवाच्युत। पापं भवति धर्मोऽपि यो न भक्तैः कृतो हरेः ॥२७॥
~~~
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु। नित्यं भवेच्च मन्निष्ठो बुभूषुः पुरुषस्सदा ॥२८॥
~~~
एष नित्यः सदाचारो गृहिणो वनिनस्तथा। वैश्वदेवं बलिं दन्तधावनं चाप्यृते वटोः ॥२९॥
~~~
एवमेव यतेः स्वीयवित्तेन तु विना सदा। मूलमन्त्रैः सदा स्नानं विष्णोरेव च तर्पणम् ॥३०॥
~~~
विशेषो निष्क्रिययतेरजलाञ्जलिना तथा। तर्पणं तु हरेरेव यतेरन्यस्य चोदितम्। समिद्धोमो वटोश्चैव स्मृत्वा विष्णुं हुताशने ॥३१॥
~~~
सर्ववर्णाश्रमैर्विष्णुरेक एवेज्यते सदा। रमाब्रह्मादयस्तस्य परिवारत एव तु ॥३२॥
~~~
कविं पुराणमनुशासितारम् अणोरणीयांसमनुस्मरेद् यः। सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥३३॥
~~~
वेदाहमेतं पुरुषं महान्तम् आदित्यवर्णं तमसस्तु पारे। सर्वाणि रूपाणि विचिन्त्य धीरः नामानि कृत्वाभिवदन् यदास्ते ॥३४॥
~~~
धाता पुरस्ताद्यमुदाजहार शक्रः प्रविद्वान्प्रदिशश्चतस्रः। तमेवं विद्वानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते ॥३५॥
~~~
आनन्दतीर्थमुनिना व्यासवाक्यसमुद्धृतिः। सदाचारस्य विषये कृता सङ्क्षेपतः शुभा ॥३६॥
~~~
अशेषकल्याणगुणनित्यानुभवसत्तनुः। अशेषदोषरहितः प्रीयतां पुरुषोत्तमः ॥३७॥
इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिता सदाचारस्मृतिः समाप्ता॥
